Annemie Arras: “Een pc met groter scherm en duidelijke instellingen? Daar heeft iedereen baat bij”
In Bree zorgt de bib ervoor dat iedereen mee kan in de digitale samenleving. Een groter scherm, een verstelbare tafel en gebruiksvriendelijke software maken het verschil – voor mensen met een beperking, en eigenlijk voor iedereen. Bibliothecaris Annemie Arras vertelt hoe kleine ingrepen een groot verschil maken.
Wat houdt deze praktijk precies in?
Annemie: “We wilden onze digitale infrastructuur toegankelijker maken. Dankzij subsidies vanuit de Digibankenwerking en E-inclusion for Belgium kochten we een extra pc met groter scherm, een aangepast toetsenbord en een ergonomische muis. Die staat op een verstelbare tafel die ook geschikt is voor mensen in een rolstoel. Daarnaast hebben we de instellingen van het toestel aangepast: grotere muisaanwijzer, hoog contrast, en een groter lettertype. Een pc met groter scherm en duidelijke instellingen? Daar heeft iedereen baat bij. Je hoeft geen beperking te hebben om het gemak van een toegankelijke pc te ervaren.”
“De aanzet kwam op regionaal niveau, maar voor ons was het sowieso een logische stap. We werken al langer rond digitale inclusie. Het is belangrijk dat mensen toegang hebben tot digitale dienstverlening, ongeacht hun leeftijd of beperking. Onze schepen gebruikt toevallig zelf een rolstoel en was aangenaam verrast dat we hier aandacht voor hebben.”
“Dit is mijn laatste jaar in de bib, maar ik blijf pleiten voor gelijke digitale kansen. Als bibliothecaris en als mens wil ik één ding meegeven: iedereen moet mee kunnen. Digitale vaardigheden zijn geen luxe – ze zijn een basisrecht.”
Wat is de impact van deze aanpak?
“De computer wordt niet dagelijks gebruikt, maar hij is er wel. En dat maakt een verschil. Medewerkers kunnen uitleggen waarom hij er staat en hoe hij werkt. Zo maak je mensen attent op de mogelijkheden die er zijn om ook computermateriaal aan te passen aan je eigen noden. Dat je een muis kunt vergroten, dat je contrasten kunt aanpassen… Kleine dingen met een grote impact.”
“Intussen hebben we ook op andere plaatsen in de stad – zoals in het sociaal huis – de publieke pc’s op verstelbare tafels geplaatst. Die investering kwam er omdat dit project inspiratie gaf. Ook de medewerkers beseffen: er is meer mogelijk dan we dachten.”
Wat is er nodig om dit als bib te realiseren?
“Je hebt niet veel nodig. Het zijn kleine aanpassingen. Een aangepast toetsenbord is niet duurder dan een standaardmodel. De grootste investering is de inzet van medewerkers. Je moet natuurlijk wel tijd maken om partners te zoeken en bij te leren. Wij volgden een opleiding en kregen begeleiding van Licht en Liefde, een organisatie die zowel individuen als organisaties ondersteunt rond visuele toegankelijkheid. Hun expertise was ontzettend waardevol om met de juiste kennis en ingesteldheid aan de slag te gaan.”
“Een tip: zet je aangepaste pc niet apart, maar tussen de andere toestellen. Zo doorbreek je het idee dat hij ‘speciaal’ is en verlaag je de drempel. En kijk kritisch naar je communicatie: we hebben het eerst aangekondigd als ‘pc voor mensen met een beperking’ – dat werkte net averechts. Vandaag zouden we zeggen: ‘een pc die het makkelijker maakt voor iedereen’.”
💡 Tip van Annemie
Zet je aangepaste pc tussen de andere. Zo vermijd je dat hij als ‘speciaal’ wordt gezien en maak je digitale toegankelijkheid vanzelfsprekend.
Wat is volgens jou de volgende stap naar meer digitale inclusie in de bib?
“De volgende stap is dat álle bibmedewerkers mee zijn in de digitale wereld. Dat doe je door medewerkers alle kansen te geven via vorming en opleiding. Maar we moeten ook het aanwervingsbeleid kritisch onder de loep nemen. Als je vandaag bij een bib solliciteert, moet je digitale skills hebben. Of toch zeker de wil om ze te leren. Je hebt als bibliotheekmedewerker een voorbeeldfunctie. Lezen, schrijven en digitale vaardigheden zijn basiscompetenties. Die móét je beheersen.”
“Ik zie jongeren aan de balie die vragen: ‘Kun je dit even voor mij afdrukken?’ – en dan tonen ze een Instagrampost die ze niet zomaar kunnen doorsturen naar de printer in de bib. Of pas afgestudeerden die niet weten hoe ze zich moeten inschrijven op de VDAB-site, elke zomer opnieuw. Het probleem zit lang niet alleen bij ouderen. Jongeren zijn dan wel vlot met sociale media, maar ze missen digitale basisskills en mediawijze reflexen. Digitale ongeletterdheid leidt tot ongelijkheid – financieel en maatschappelijk. Daar moeten we iets aan doen.”
Hoe betrek je het lokaal bestuur?
“Zoek een bondgenoot. Omdat ik naast bibliothecaris ook coördinator vrije tijd ben, heb ik rechtstreeks contact met alle schepenen. Dat is natuurlijk een unieke situatie. Maar zelfs als dat in jouw gemeente anders is: kijk wie in je lokaal bestuur gevoelig is voor dit thema. In ons geval heeft de betrokken schepen zelf een fysieke beperking, wat zeker heeft geholpen om de meerwaarde van dit soort initiatieven in te zien. Partners zoeken binnen je stad, welzijnsdiensten of het onderwijs kan ook helpen.”
“Het bestuur keurde het project goed binnen een bredere welzijnsaanpak. Dat hielp. Je moet niet alleen een budget krijgen, maar ook erkenning voor het belang ervan. En het mooie is: dit soort projecten maakt het bestuur zelf ook trots.”
Wat is volgens jou de volgende stap naar meer digitale inclusie in de bib?
“De volgende stap is dat álle bibmedewerkers mee zijn in de digitale wereld. Dat doe je door medewerkers alle kansen te geven via vorming en opleiding. Maar we moeten ook het aanwervingsbeleid kritisch onder de loep nemen. Als je vandaag bij een bib solliciteert, moet je digitale skills hebben. Of toch zeker de wil om ze te leren. Je hebt als bibliotheekmedewerker een voorbeeldfunctie. Lezen, schrijven en digitale vaardigheden zijn basiscompetenties. Die móét je beheersen.”
“Ik zie jongeren aan de balie die vragen: ‘Kun je dit even voor mij afdrukken?’ – en dan tonen ze een Instagrampost die ze niet zomaar kunnen doorsturen naar de printer in de bib. Of pas afgestudeerden die niet weten hoe ze zich moeten inschrijven op de VDAB-site, elke zomer opnieuw. Het probleem zit lang niet alleen bij ouderen. Jongeren zijn dan wel vlot met sociale media, maar ze missen digitale basisskills en mediawijze reflexen. Digitale ongeletterdheid leidt tot ongelijkheid – financieel en maatschappelijk. Daar moeten we iets aan doen.”
In vogelvlucht
-
Aantal bibliotheekgebruikers: ±5.000
-
Project: Aangepaste pc met toegankelijke software en infrastructuur
-
Doelgroep: mensen met een beperking, ouderen, iedereen met visuele of motorische drempels
-
Looptijd: sinds voorjaar 2024
-
Partners: regio, Licht en Liefde, lokaal bestuur
-
Budget: 2250 euro voor de aankoop van materiaal (tafel, bureaustoel, kabelbegeleiding, monitorarm, houder monitor vaste PC, toetsenbord, breedbeeldscherm, aangepaste muis, hoofdtelefoon, dockingstation) via E-inclusion for Belgium.